Hoe werkt het brein van iemand met dementie?

De hersenen van iemand met dementie zijn aangetast door ziekte. Hoe werkt het brein van iemand met dementie ten opzichte van een ‘gezond’ brein?

Simpel gezegd bestaan de hersenen uit vier niveaus die ook letterlijk boven elkaar liggen. De onderste twee lagen omvatten het onderbrein, ook wel het emotionele brein genoemd. Het eerste niveau – de zintuigelijke waarneming – omvat enkelvoudige prikkels, zoals een aanrakingsprikkel of reflexen. Het tweede niveau – basale emoties – voegt vele prikkels samen zoals het coördineren van handelen. Dit niveau ordent de binnenkomende prikkels om een beeld te krijgen van de situatie. In het emotionele brein bevindt zich tevens de amandelkern dat angst oproept in het emotionele brein.

De verschillende niveaus in je brein

Het bovenbrein dat bestaat uit de bovenste twee niveaus wordt het denkende brein genoemd. De moeilijkere taken worden uitgevoerd door het denkende brein. Het derde niveau – emotioneel bewustzijn – registreert emoties bewust en bedenkt wat hij met de emoties gaat doen: ze uiten, netjes reageren of een andere reactie. In het emotionele niveau spelen ook emoties, maar deze worden niet direct bewust gemaakt. Vanuit het emotionele brein wordt er dus impulsief en ondoordacht gehandeld en vanaf niveau 3 wordt er nagedacht over deze emoties. Op het vierde en hoogste niveau van het brein – volledig bewustzijn – komen diverse hersenfuncties samen. Je wordt je bewust van jezelf en van je omgeving en weet keuzes te maken en je verantwoordelijkheid te nemen. Het emotionele brein omvatten duidelijke gebieden in onze hersenen en het denkende brein beslaat eigenlijk de verbindingen binnen de gehele hersenen. Dit zorgt ervoor dat bij mensen met dementie deze hogere niveaus, het denkende brein, wordt aangetast.

Vechten of vluchten

Het denkende brein omvat naast veel cognitieve functies, het geheugen. Doordat het denkend vermogen bij mensen met dementie langzaam verdwijnt, worden mensen met dementie sneller angstig omdat zij beredeneren vanuit het angstgevoel in het emotionele brein. Als mensen met dementie erachter komen dat iets wat eng leek, helemaal niet eng was, slaat het geheugen bij mensen met dementie niet op dat dit niet eng was. Hierdoor kunnen mensen met dementie snel angstig zijn voor dingen die misschien wel elke dag opnieuw gebeuren. Wanneer mensen bang zijn, dan kunnen zij kiezen uit twee opties: vechten of vluchten. Vanuit deze angst kan er agressief gedrag ontstaan dat zich verbaal of lichamelijk uit.

Het dementerende brein

Er worden meer dan vijfentachtig vormen van dementie onderscheiden waar Alzheimer een van is. In het eindstadium van dementie kan het gewicht van de hersenen teruglopen van 1.500 naar 300 gram. Dit ‘verlies’ vindt voornamelijk in het denkende brein plaats waardoor er impulsief gedrag ontstaat. Dit gedrag ontstaat door bepaalde prikkels, interne en externe prikkels. Tegenwoordig ontvangt een gemiddeld persoon meer externe prikkels in één dag dan een gemiddeld persoon in de Middeleeuwen in zijn hele leven. Mensen met een ‘gezond’ brein kunnen zich afsluiten voor een overdosis aan prikkels, maar mensen met dementie niet. Dit zorgt voor onrust en dit kan zich uiten in ongewenst en agressief gedrag. Dit is volgens dr. Anneke van der Plaats heel logisch: “Hoe meer je brein is aangetast, hoe meer je gedrag afhankelijk wordt van de omgeving. En de omgeving kan positief of negatief zijn. Is de omgeving gunstig, dan zal ook het gedrag gunstig zijn en andersom.”

Te weinig prikkels

Mensen met dementie hebben een omgeving nodig waar dynamische prikkels zijn. Een teveel aan prikkels zorgt voor onrust, maar een tekort aan prikkels om hen heen ook. Als mensen met dementie een tekort hebben aan prikkels, zoals beweging en geluid, dan gaan zij op zoek naar prikkels. Dit omvat de welbekende ‘dolers’ in zorginstellingen: mensen die eindeloos door de gangen lopen op zoek naar prikkels. Ook stilte is iets waar beschadigde hersenen niet tegen kunnen. Veel mensen met dementie zitten daarom ook overdag niet op hun eigen kamer, want daar zijn weinig prikkels. Ook ’s nachts dwalen mensen met dementie rond, omdat hun hersenen onvoldoende geprikkeld zijn om te kunnen slapen.

Het zorgen voor een gunstige omgeving waar genoeg prikkels zijn en waar de mensen met dementie niet op een angstige manier worden benaderd, is van groot belang. Een gunstige omgeving vermindert namelijk gedragsproblemen zoals agressie. Dit zorgt niet alleen voor een verbetering van de kwaliteit van het leven van mensen met dementie, maar het vermindert ook de werkdruk van het verzorgend personeel.

Kozie speelt in op het creëren van een gunstige omgeving middels producten die genoeg prikkels geven. KozieMe geeft mensen met dementie de mogelijkheid om zelfstandig prikkels op te roepen. Door middel van aanraking van het KozieMe kussen komen er herkenbare geluiden uit het kussen. Meer weten over het creëren van prikkels middels de Kozie producten? Neem contact op met ons team!

Bronnen:
‘De wondere wereld van de dementie’ door Anneke van der Plaats en Bob Verbraek.
‘Het beschadigde brein’ – door Karin Schokker

Ook benieuwd of de kozie producten iets voor jou of je dierbaren kunnen betekenen?

Neem vrijblijvend contact op

Leave a Reply