Hoe zorgt muziek voor het ophalen van herinneringen uit het verleden bij mensen met dementie?

Ieder mens heeft een geheugen dat herinneringen opslaat en deze ophaalt wanneer er een prikkel ontstaat. Voor mensen met dementie is het heel lastig om deze herinneringen op te halen, omdat het geheugen langzaam achteruitgaat. Hoe kunnen specifieke nummers er dan toch voor zorgen dat er herinneringen van vroeger worden opgehaald bij mensen met dementie?

Denken in beelden

Mensen zijn echte beelddenkers. Wij slaan herinneringen op in beelden of plaatjes omdat dit gemakkelijk te ordenen is. Wanneer je een bepaalde herinnering aan iemand anders vertelt, dan zie je de beelden die je gekoppeld hebt aan deze herinnering even voor je. Iedere dag komen er nieuwe herinneringen en dus beelden bij. Het geheugen is nooit vol, behalve als we te veel informatie of nieuwe dingen in een korte tijd erbij krijgen.

Het geheugen slaat niet alleen beelden op, maar kan ook dingen herkennen. Een route die al eerder is genomen, wat een specifiek woord betekent en hoe een USB-stick eruit ziet bijvoorbeeld. Bij mensen met dementie worden er geen nieuwe beelden – oftewel herinneringen – opgenomen in het geheugen. Mensen met beginnende dementie vergeten niet zozeer dingen, maar zij kunnen geen nieuwe informatie meer opslaan. Hoe verder de dementie vordert, hoe verder bestaande herinneringen en beelden vervagen en verloren gaan. Allereerst worden de nieuwste herinneringen vergeten en zo loopt het steeds verder terug. Dit komt doordat de bovenste twee niveaus in de hersenen langzaam krimpen, waarover uitgebreid wordt gesproken in het artikel ‘Hoe werkt het brein van iemand met dementie?’.

Beelden oproepen met bekende geluiden

De beelden oftewel herinneringen waarover gesproken wordt, kunnen opgeroepen worden wanneer je een bekend geluid of een bekend liedje hoort. Zo legt Petr Janata, hoogleraar psychologie bij UC Davis’ Center for Mind and Brain uit: “De hersenkwab die wordt geactiveerd door muziek is gelegen in de mediale prefrontale cortex regio – precies achter het voorhoofd – en een van de laatste gebieden in het brein dat wordt aangetast door de ziekte van Alzheimer.” Volgens hem lijkt het alsof we een bekend liedje als soundtrack gebruiken voor een video van een herinnering die afgespeeld wordt in je hoofd. Het liedje haalt herinneringen op van een bepaald persoon of een bepaalde plek en dit zorgt voor een bepaald gevoel.

Een voorwaarde voor het oproepen van herinneringen is dat het liedje een bekend nummer is voor de persoon met dementie. Muziek uit de tijd van je vijftiende tot je twintigste zorgen voor de sterkste zintuigelijke flashbacks. Frans Hoogeveen, lector psychogeriatrie en mede-oprichter van Radio Remember, legt uit: “Dit zijn nummers die we vroeger veel luisterden toen we ons jong en vrij voelden. Bovendien luisteren we de liedjes vaak terug, dit maakt het geluidsspoor nog dieper.”

Music evoked autobiographical memory

Een herinnering die zo sterk verbonden is met een liedje noemen wetenschappers een ‘music evoked autobiographical memory’. Wanneer je een bekend nummer hoort uit je verleden dan komt het ritme via je oren binnen en wordt je basale ganglia geactiveerd. Deze is betrokken bij het controleren van bewegingen en bij je beloningsysteem. Gelijktijdig wordt je hersenstam geactiveerd, die de motorische zenuwcellen in je ruggenmerg activeert die onder meer je spieren aanstuurt, waardoor je wel moét bewegen op het herkenbare nummer. Denk aan het wippen van je voet op de melodie of het wiegen van je heugen. De melodie kwam via je hersenstam in de auditieve schors waardoor je na de eerste paar tonen het liedje herkende en je superior frontale gurys en premotore cortex werden geactiveerd. Doordat de muziek in je hersenen ligt opgeslagen samen met herinneringen uit het verleden, komen die naar boven bij het horen van de bekende geluiden – inclusief het gevoel van destijds. Hierdoor kan muziek zorgen voor krachtige emoties.

Ondanks dat de hersenen krimpen door de dementie blijven de oudste herinneringen tot het laatste moment intact. De meest recente herinneringen vergaan als eerste tot een leeftijd van 21 jaar. Waarom tot deze specifieke leeftijd, is niet bekend. Mensen met dementie kunnen deze herinneringen niet zelfstandig bereiken, maar muziek of bekende geluiden vormen een middel om toegang tot deze herinneringen te krijgen. Wanneer het lukt om de juiste toon te vinden, wordt deze herinnering en het gevoel gepaard met deze herinnering, opnieuw beleefd.

Met Kozie kunnen bekende geluiden zorgen voor deze herkenning en bepaalde herinneringen oproepen. Benieuwd naar wat de Kozie producten voor jou kunnen betekenen? Neem contact op met ons team!

Bronnen:
‘De wondere wereld van de dementie’ door Anneke van der Plaats en Bob Verbraek.
‘Why do the songs of your past evoke such viviv memories?’ van Psychology Today
‘De therapeutische werking van muziek’ door Laura Kemp
‘Wat muziek doet met je brein’  door Jop de Vrieze
‘Hoe brengt muziek het verleden dichterbij?’ door Erik Scherder

Ook benieuwd of de kozie producten iets voor jou of je dierbaren kunnen betekenen?

Neem vrijblijvend contact op

Leave a Reply